Bir toplumun temel yaşam amacı yalnızca aç kalmamak ve geleceğini inşa ederken kimseye muhtaç olmamak düzeyine indirgenmişse, o toplumda bilime, sanata, felsefeye ve sosyolojiye dair faaliyetler giderek “gereksiz” olarak algılanır. Ekonomik getirisi olmayan her alan, pratiği ile sorgulanan bir lüks haline gelir. Bu durum yalnızca tek tek insanların düşünme biçimini değil, bütün bir toplumun ortak düşünme, değer kılmak ve anlam kurma şeklini de değiştirir.

Tarih boyunca siyasetin, ekonomik güç odaklarının ve bağlantılı medya aygıtlarının amacı, toplumsal rızayı kontrol etmek olmuştur. Eleştirel düşüncenin bastırılması, toplumların kültürel fakirleşmesine ve zihinsel yoksullaşmaya yol açar.

Türkiye’de düşüncenin yoksullaşması nicelikten çok nitelik kaybının ürünü. Ekonomik sıkıntılar yalnızca ceplerimizi değil, zihnimizin ufkunu da etkiliyorsa; o halde ekmek ile düşünce arasındaki denge, toplumsal bir lüks değil, varoluşsal bir zorunluluktur.

Türkiye’nin bugün yaşadığı ekonomik kırılganlıklar bu bağlamda yalnızca hane halkının bütçesini değil, toplumun düşünsel kapasitesini de belirlemektedir. Düşünce üretiminin gerilemesi tesadüf değildir; çünkü düşünce, yalnızca bilgiyle değil, aynı zamanda özgür zihin zamanıyla beslenir.

Bir toplum ne zaman gerçekten özgürdür? İnsan ne zaman düşünmeye muktedir olur? Ve düşüncenin yokluğu yalnızca bir sonuç mudur, yoksa bir yönetim aracına mı dönüşmüştür? Bu sorular, Türkiye’nin bugünkü koşullarını değerlendirirken yalnızca eleştirel bir mercek sunmaz, aynı zamanda toplumsal bilinç için bir uyarı niteliği taşır. Ekmek karın doyurur; ama düşünce, insanın kendisini var eden dünyayı anlamasını sağlar. Biri olmadan diğeri eksiktir: Ekmek yaşamı sürdürür, düşünce ise yaşamı anlamlı kılar.

Tabili bu gerçeğin içinde zihinsel yoksullaşma, ,dağınıklığın da beraber üzerinde düşünülen ideolojik yoksulluğu da  getirebilir. Kültürel yoksulluk çoğu zaman yanlış anlaşıldığı gibi “dışarıdan etkilenme” değildir. Düşünsel yoksulluk, bir toplumun kendi değerlerini aşağılık kompleksiyle terk etmesi ve dışarıdan geleni hiçbir süzgeçten geçirmeden, peşinen üstün kabul etmesidir.

Sorunu, bu amaçla betimlenecek kısmı zihinsel yoksulluğu sıradanlaştırmak üzerine kuran bir sistem aygıtı çalışmaktadır. Çünkü krizler, yolsuzluklar, hırsızlıklar, felaketler, hepsi sıradanlaştı. Geceleyin meydana gelen felaketlerin ardından “Felaketin boyutu gün ağarınca ortaya çıktı” sözü sıklıkla kullanılır. Şimdi gizlediklerinin bazıları sadece şurada burada yapılan ifşaatların flaş aydınlığında görülüyor ve gerçi bu bile yetiyor, Çünkü ha bire at izini it izine karıştırıyorlar.

Zihin kendini yoksullaştırdıkça , olgu bir bütüne doğru hareket ederki,buda toplumsal çürümenin en kasıtlı haline döner. Bir anda ortaya çıkan bir durum değil, daha çok, zamanla biriken ve yüzeye çıkan çeşitli belirtilerle kendini gösteren bir süreç..!

Salt bir düşün pratiğinin zayıflaması , bunun toplumda kutuplaşmayı sağlıyarak , Siyasi, ideolojik ve kültürel farklılıklar, bir arada yaşama kültürünü zayıflatıyor. İnsanlar, “biz” ve “ötekiler” şeklinde keskin çizgilere ayrılıyor. Bu durum, empatiyi ve karşılıklı anlayışı ciddi şekilde engelliyor.

Farklılıklara tahammülsüzlük, sözlü ve fiziksel şiddetin yaygınlaşmasına zemin hazırlıyor. Sadece fikir ayrılıklarında değil, günlük hayatın sıradan anlarında bile gerginlik ve öfke patlamaları görülebiliyor.

Toplumsal mücadelenin düşünen ile düşünmeyen arasındaki bir mücadeleye indirgenmesi ve böyle kurgulanması büyük bir tuzaktır. Bir araya getirilmesi gereken halk kesimlerini böler, birbirine karşı kışkırtır ve asıl çürümüşlük kaynağının perdelenmesine yol açar.

İşte burdaki alıntı, zihinsel yoksullşma temeli üzerinde , insanların ben kavramını, biz üzerinden ortaklaşacağı bir kültürel ve siyasi zeminde duramamasıdır. Geçmişte, dürüstlük, adalet ve yardımlaşma gibi değerler toplumun temel direkleriyken, günümüzde bireysel çıkarların ön planda olduğu bir yaşam tarzı benimsenmeye başlamıştır.

Toplumlarda bireycilik anlayışının yaygınlaşması, insanların sosyal bağlarını zayıflatır. Komşuluk ilişkilerinin azalması, aile bağlarının zayıflaması ve toplulukların parçalanması, bireylerin yalnızlaşmasına yol açar.

Sorunun karmaşıklığı ve çok yönlülüğü göz önüne alındığında, kolay bir çözüm bulunması muhtemel değildir. Ancak, açık ve dürüst bir şekilde tartışarak, sorunun nedenlerini ve etkilerini daha iyi anlayabilir ve daha etkili çözümler geliştirmeye çalışabiliriz.

Bugün artık bu sürecin sadece varlığını değil, hızla tüm toplumsal unsurlara ve kamusal alanlara yayıldığı görülmektedir. . Ancak bu hızlanmanın en güçlü tetikleyicilerinden birinin medya olduğunu gözlemlemekteyim.  Medyanın objektif olmaması, hatalı veya kasıtlı biçimde kullanılmasıyla yayılan dezenformasyon yüzünden süreç daha da hızlanmaktadır.

Her facianın ardından yazıyoruz, çiziyoruz, konuşuyoruz ve adeta bir yenisini bekliyoruz sonra, öncekini belleğimizin tozlu raflarına kaldırarak..Ve çabuk unutulan bir zihinsel yoksullukla peliştiriyoruz.. Hiç kendimizi kandırmayalım. Bu kanıksama, bu nasırlaşma batık tankerlerden dağılıp tüm deniz yaşamını mahveden, çürüten, öldüren petrol gibi tüm toplum katlarına dağılıyor..hoşgörü ve nezaketle birliğe gereksinimiz var..

Nasıl oldu da bu hale geldik? Demeye dilimiz varmasa da kabahat bizim, kabahatin çoğu bizim!