TÜRK MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ÇAĞ BAŞLIYOR

PROF. DR. HASAN KÖTEN’DEN MOTOR TEKNOLOJİSİNDE YENİ DÖNEM: KAYBEDİLEN ENERJİYİ YENİDEN KAZANDIRMAYI HEDEFLEYEN DİŞLİ KRANK-BİYEL MEKANİZMASI

Türkiye’nin mühendislik birikiminden doğan yeni bir teknoloji, içten yanmalı motorların en temel mekanizmalarından biri olan krank-biyel sistemine farklı bir bakış getiriyor. Prof. Dr. Hasan Köten ve Mustafa Sayed Ahmed Habib tarafından geliştirilen yeni dişli krank-biyel mekanizması, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından faydalı model olarak tescil edildi.

Motor teknolojisinde pistonun doğrusal hareketini dönme hareketine dönüştüren krank-biyel mekanizması, yüz yılı aşkın süredir motorların temel çalışma prensiplerinden biri olarak kullanılıyor. Şimdi ise bu köklü mekanizmanın yeniden düşünülmesini sağlayabilecek Türk mühendisliği ürünü bir yaklaşım ortaya çıkıyor.

Bu buluşun merkezinde Prof. Dr. Hasan Köten bulunuyor.

Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre “İçten Yanmalı Motor Yeni Dişli Krank Biyel Mekanizması” başlıklı buluş, TR 2022 013573 Y numarasıyla faydalı model olarak tescillendi. Başvuru tarihi 31 Ağustos 2022, faydalı modelin veriliş tarihi ise 21 Ağustos 2026 olarak kayıtlara geçti.

Buluşun sahibi Prof. Dr. Hasan Köten, buluşu yapanlar ise Hasan Köten ve Mustafa Sayed Ahmed Habib olarak belgede yer alıyor.

MOTORUN KALBİNDEKİ MEKANİZMA YENİDEN ELE ALINIYOR

İçten yanmalı motorlarda yakıtın yanmasıyla ortaya çıkan yüksek basınç, pistonu hareket ettiriyor. Bu doğrusal hareket biyel ve krank mekanizması aracılığıyla dönme hareketine çevrilerek mekanik güç elde ediliyor.

Ancak burada kritik bir mühendislik sorusu ortaya çıkıyor:

Yanma sonucu ortaya çıkan enerjinin ne kadarı gerçekten faydalı mekanik güce dönüştürülebiliyor?

Prof. Dr. Hasan Köten ve ekibi tarafından geliştirilen yeni mekanizma, tam da bu noktaya odaklanıyor.

Dişli krank-biyel sistemi, piston hareketi ile krank dönüşü arasındaki kuvvet aktarımını farklı bir mekanik mimari üzerinden ele alıyor. Amaç; krank açısına bağlı kuvvet aktarım karakteristiğini yeniden düzenleyerek, yanma enerjisinden daha etkin şekilde yararlanabilecek bir mekanizma geliştirmek.

Bu yönüyle buluş, yalnızca bir parçanın değiştirilmesi değil, motorun temel güç aktarım mimarisinin yeniden düşünülmesi anlamına geliyor.

“YÜZYILI AŞKIN MOTOR MİMARİSİ YENİDEN DÜŞÜNÜLÜYOR”

İçten yanmalı motor teknolojisi uzun yıllar boyunca yakıt sistemi, turboşarj, elektronik kontrol, yanma teknolojileri ve malzeme teknolojileri açısından büyük değişimler geçirdi.

Fakat pistonun hareketinin krank miline aktarılmasında kullanılan temel mekanik yaklaşımın ana prensipleri uzun süre büyük ölçüde korunmaya devam etti.

Şimdi Türk mühendisliği tarafından geliştirilen bu yeni yaklaşım, motorun en temel mekanik güç aktarım noktalarından birinin yeniden ele alınabileceğini ortaya koyuyor.

Burada amaç, mevcut motor teknolojisini yok saymak değil; tam tersine, yıllardır kullanılan mühendislik altyapısının üzerine yeni bir mekanik çözüm inşa etmek.

HEDEF: AYNI YAKITLA DAHA FAZLA FAYDALI İŞ

Yeni mekanizmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, motor verimliliğine mekanik açıdan yaklaşması.

Yakıtın yanmasıyla ortaya çıkan enerjinin tamamı mekanik işe dönüşmüyor. Motor içerisinde çeşitli mekanik ve termodinamik kayıplar meydana geliyor.

Geliştirilen sistem ise özellikle piston kuvvetinin krank miline aktarılması sırasında oluşan mekanik avantajların yeniden düzenlenmesini hedefliyor.

Bu yaklaşım başarılı şekilde prototip ve motor testleriyle doğrulandığı takdirde;

– daha etkin mekanik güç aktarımı,
– yakıt tüketiminin azaltılması,
– motor verimliliğinin artırılması,
– emisyonların azaltılmasına katkı,
– farklı motor mimarilerine uyarlanabilme

gibi alanlarda önemli bir araştırma ve geliştirme potansiyeli oluşturabilir.

Burada en önemli nokta ise şu: Bu hedeflerin gerçek performans değerleri, kapsamlı prototip ve motor testleriyle ortaya konulacaktır.

TÜRKİYE’DEN DÜNYAYA AÇILABİLECEK TEKNOLOJİ

Bu buluş yalnızca akademik bir çalışma olarak görülmemeli.

Otomotivden jeneratörlere, iş makinelerinden tarım makinelerine, savunma sanayiinden denizcilik uygulamalarına kadar içten yanmalı motorların kullanıldığı çok geniş bir alan bulunuyor.

Dişli krank-biyel mekanizmasının farklı motor hacimlerine ve silindir konfigürasyonlarına başarıyla uyarlanabilmesi halinde, Türkiye açısından önemli bir teknoloji geliştirme ve sanayileşme fırsatı ortaya çıkabilir.

Çünkü geleceğin teknolojisi yalnızca elektrikli motorlardan ibaret olmayabilir. İçten yanmalı motorların da önümüzdeki yıllarda farklı yakıtlar, hibrit sistemler ve yeni verimlilik çözümleriyle kullanılmaya devam etmesi bekleniyor.

Dolayısıyla bugün geliştirilen her verimli motor teknolojisi, yarının sanayisi için stratejik değer taşıyor.

SAMSUN’DA YENİ BİR MOTOR TEKNOLOJİSİ EKOSİSTEMİ HEDEFİ

Bu çalışmanın en önemli hedeflerinden biri de teknolojinin yalnızca bir patent belgesi olarak kalmaması.

MOTEG – Motor Teknolojileri Geliştirme Derneği olarak çalışmaların hızlandırılması, prototiplerin geliştirilmesi, test altyapılarının oluşturulması ve akademi-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Bu noktada Samsun özel bir önem taşıyor.

Samsun’un üniversiteleri, sanayi altyapısı, mühendislik insan kaynağı ve üretim kabiliyeti bir araya getirildiğinde, motor teknolojileri alanında yeni bir Ar-Ge merkezi oluşturulabilecek güçlü bir potansiyel bulunuyor.

Hedef yalnızca bir motor mekanizması geliştirmek değil;

Samsun’u motor teknolojileri, mekanik sistemler ve ileri mühendislik çalışmalarında önemli bir merkez haline getirmek.

PROF. DR. HASAN KÖTEN’İN VİZYONU

Prof. Dr. Hasan Köten’in ortaya koyduğu bu çalışma, Türkiye’de mühendislik çalışmalarının yalnızca mevcut teknolojileri kullanmakla sınırlı kalmaması gerektiğini de gösteriyor.

Türkiye’nin ihtiyacı olan şey;

kendi teknolojisini geliştiren, kendi patentini üreten, kendi prototipini yapan ve geliştirdiği teknolojiyi dünya pazarına taşıyabilen bir mühendislik ekosistemidir.

Bu nedenle TR 2022 013573 Y numaralı faydalı model, yalnızca teknik bir belge olarak değil, daha büyük bir teknoloji yolculuğunun başlangıç noktalarından biri olarak değerlendirilebilir.

“MOTOR TEKNOLOJİSİNDE YENİ BİR ÇAĞIN KAPISINI ARALAMAK İSTİYORUZ”

Bugün dünyada enerji verimliliği, yakıt tüketimi ve karbon emisyonları üzerine büyük bir teknoloji yarışı yaşanıyor.

Bu yarışta Türkiye’nin yalnızca dışarıdan teknoloji satın alan bir ülke olması değil, kendi teknolojisini üreten ve ihraç eden bir ülke olması gerekiyor.

Prof. Dr. Hasan Köten ve Mustafa Sayed Ahmed Habib tarafından geliştirilen dişli krank-biyel mekanizması da bu hedef doğrultusunda dikkat çeken çalışmalardan biri.

MOTEG – Motor Teknolojileri Geliştirme Derneği olarak bu çalışmaları daha ileri taşımak, prototip ve test çalışmalarını hızlandırmak, üniversiteler ve sanayi kuruluşlarıyla iş birliklerini geliştirmek ve Samsun’dan Türkiye’ye, Türkiye’den dünyaya uzanan yeni bir motor teknolojisi ekosistemi oluşturmak için çalışmalarımızı hızlandıracağız.

Çünkü inanıyoruz ki;

Türkiye sadece teknolojiyi kullanan değil, teknolojinin yönünü değiştiren ülkelerden biri olabilir.

Ve belki de yıllardır kullanılan motor mimarisinin yeniden ele alınacağı bu yeni dönemde, önemli adımlardan biri Samsun’dan atılabilir.

TÜRK MÜHENDİSLİĞİNE, TÜRK BİLİMİNE VE TÜRK TEKNOLOJİSİNE GÜVENİYORUZ.

Prof. Dr. Hasan Köten’in öncülüğünde geliştirilen bu çalışma, motor teknolojisinde yeni bir dönemin kapısını aralayan önemli bir mühendislik yaklaşımı olarak dikkat çekiyor.

Samsun’dan yeni bir çağ başlatmak için çalışacağız.

Hedefimiz büyük: Daha verimli motorlar, daha güçlü mühendislik, daha bağımsız teknoloji ve dünyaya açılan bir Türkiye.